„Historia Chin”-Jonathan Clements

Historia jaka wyłania się z kart tej książki to ciągła walka z bestią, która za każdym razem przybiera inną postać. Najbardziej uderzające jest spostrzeżenie autora dotyczące tego, jak każda nowa władza, przejmując stery, bezwzględnie wymazuje z kronik dzieje swoich poprzedników. Ten, kto dzierży władzę, staje się faktycznym twórcą przeszłości, manipulując narracją teraźniejszości i determinując wizję przyszłości, która dopiero ma nadejść.

Próba opisania kilku tysięcy lat funkcjonowania tak złożonego społeczeństwa to wyzwanie karkołomne, dlatego Clements stosuje zabieg, który nazywa przewijaniem. Pozwala mu to zatrzymać się w kluczowych momentach zwrotnych dziejów. Autor wnikliwie analizuje postać Konfucjusza, czasy panowania dynastii Xia, Zhou, Han czy Tang, pochyla się nad taoizmem jako religią wiejską, ale też oddaje głos kobietom. Te ostatnie często bywały w oficjalnych przekazach niesłusznie przypisywane do ról manipulantek stojących za sukcesami mężczyzn, choć rzeczywistość historyczna była często zupełnie inna i znacznie bardziej skomplikowana.

Istotnym punktem rozważań jest pojęcie chińskości, które na przestrzeni pięciu tysięcy lat nieustannie ewoluowało. Początkowo tożsamość ta sprowadzała się do akceptacji zwierzchności władcy oraz płynących z niej obowiązków i wzorców zachowań. Z biegiem czasu definicja ta przesunęła się w stronę syntezy życia religijnego opartego na buddyzmie oraz politycznego zakorzenionego w komunizmie, co jest paradoksem, zważywszy na obce pochodzenie obu tych systemów względem Państwa Środka.

Clements otwiera przed czytelnikiem drzwi do pełniejszego zrozumienia dzisiejszego tygrysa azjatyckiego. Obserwując Chiny z boku, widzimy drogę, jaką przebyły odizolowane społeczności do statusu globalnej potęgi, której obecność na światowej arenie jest niemożliwa do pominięcia. Sposób organizacji tego społeczeństwa budzi skrajne emocje, oscylując między fascynacją a przerażeniem. Systemowa kontrola wspierana przez najnowocześniejsze zdobycze technologii oferuje poczucie bezpieczeństwa, ale odbywa się to za wysoką cenę utraty osobistej wolności.

To była kolejna wspaniała mentalna podróż, którą mogłam odbyć dzięki świetnej narracji i ogromnej wiedzy autora o Azji. Zdecydowanie polecam każdemu, kto szuka pogłębionej perspektywy na to, co kształtuje dzisiejszy świat.