"Nexus.Krótka historia informacji: - Yuval Noah Harari

W swojej najnowszej książce Harari zabiera nas w podróż przez wieki, analizując, jak informacja budowała i niszczyła cywilizacje. Odnalazłam w tej lekturze fascynujące rozwinięcie myśli o tym, jak powstają systemy polityczne.

Harari przypomina nam, że nim powstały wielkie narracje, żyliśmy w dwóch rzeczywistościach. Kluczem do zrozumienia sukcesu naszego gatunku (i jego zagrożeń) jest ta trzecia. Zacznę jednak od pierwszej rzeczywistości obiektywnej, na którą składają się prawa fizyki, biologia, góry, rzeki, inaczej to, co istnieje niezależnie od nas. Kolejną jest rzeczywistość subiektywna nasze wewnętrzne lęki, radości i odczucia. Ostatnią jest rzeczywistość intersubiektywna. To tu dzieje się magia (i polityka). To przestrzeń opowieści, w które wierzymy zbiorowo: pieniądze, narody, prawa człowieka czy religie. One istnieją tylko dlatego, że w nie wspólnie wierzymy.

Szczególnie mocno wybrzmiał dla mnie wątek dotyczący natury informacji. Harari stawia niewygodne pytania czy informacja zawsze niesie ze sobą prawdę? Gdzie w zalewie danych mieści się porządek, a gdzie zaczyna się manipulacja?

Autor analizuje, jak demokracja i totalitaryzm wykorzystywały sieci informacyjne do sprawowania władzy. Wskazuje, że totalitaryzm to nie tylko przemoc, to przede wszystkim próba przejęcia całkowitej kontroli nad „interfejsem” między ludźmi a rzeczywistością.

Harari opisuje AI w sposób niezwykle wielowymiarowy – od najprostszych algorytmów po skomplikowane systemy, które mogą zacząć tworzyć własne „intersubiektywne opowieści”.

To lektura pełna wskazówek dla rządzących, choć – jak słusznie zauważam – pozostaje pytanie, czy zechcą oni zrezygnować z populistycznych uproszczeń na rzecz perspektywicznego myślenia o przyszłości gatunku.

"Nexus to intelektualna przyjemność, która zostawia nas z niepokojącym, ale ważnym pytaniem: czy potrafimy zapanować nad sieciami, które sami utkaliśmy?"