„Naznaczone literą „P”- Spohie Hodorowicz -Knab

Ta książka otwiera przed nami drzwi do rzeczywistości innej niż ta znana z obozów koncentracyjnych, pokazując dramaty Polek rozgrywające się w codzienności niemieckich domów i fabryk, często pomijane przez historię, bo wydające się zbyt zwyczajne.

Dla mnie lektura ta stała się osobistą podróżą, pozwalającą wypełnić luki w pamięci o mojej babci Jance. Aresztowana podczas łapanki w wieku dziewiętnastu lat, wywieziona na roboty, przeszła przez upokarzający proces wyboru na stacji kolejowej, gdzie ludzi traktowano jak towar. Wspomnienie o tym, że początkowo nikt nie chciał jej wybrać, bo była zbyt szczupła i wydawała się słaba, jest przejmujące. Mimo to przetrwała niemal sześć lat w gospodarstwie, gdzie w cieniu obozu jenieckiego odnalazła miłość do dziadka Józka i odwagę, by dzielić się z nim skromnym jedzeniem. Książka pozwoliła mi zrozumieć, że jej milczenie nie wynikało z braku chęci do opowieści, ale z ciężaru, który niosła, i teraz mogę w końcu w pełni docenić jej siłę oraz hart ducha.

Ponad połowa wywiezionych przymusowo osób to były Polki, a noszona przez nie naszywka z literą P miała służyć stygmatyzacji. Dzięki tej książce możemy choć częściowo zrozumieć, co oznaczało to naznaczenie i jak wiele odwagi wymagało codzienne życie w takim reżimie. To lektura, która zmienia perspektywę i pozwala spojrzeć na wojenną historię naszych przodkiń z zupełnie nową, pełną szacunku uwagą.