Konferencja „Biblioteka wspierająca edukację obywatelską i patriotyczną”

Moje wystąpienie, zatytułowane „Biblioteka jako laboratorium postaw”, było zaproszeniem do dyskusji o budowaniu sprawczości i nowoczesnego patriotyzmu w naszych małych ojczyznach.

Podczas spotkania skupiłam się na trzech kluczowych aspektach, które definiują dzisiejsze zaangażowanie społeczne. Pierwszy z nich to krytyczne myślenie jako najwyższa forma patriotyzmu XXI wieku. W dobie szumu informacyjnego rolą biblioteki staje się „filtrowanie” fake newsów. Wykorzystując zasoby rzeczowe i potencjał ludzki, biblioteki mogą stać się ważnymi miejscami budowania odporności na manipulację. Kolejny to patriotyzm „bliskiego zasięgu”. Tożsamość powinniśmy budować na sąsiedzkich relacjach i historiach mówionych, a nie na polaryzującej narracji politycznej czy populistycznych potrzebach. To patriotyzm lokalny, osadzony w konkretnym kontekście społecznym, tworzy najtrwalsze więzi. Ostatni aspekt to przejście od odbiorcy do współtwórcy. Prawdziwa sprawczość rodzi się ze świadomości, że nie jesteśmy jedynie „użytkownikami” czy „klientami” instytucji. Naszą rolą społeczną jest współtworzenie rzeczywistości, co nierozerwalnie wiąże się z odpowiedzialnością za wspólne dobro.

Współczesna praca z młodzieżą wymaga od nas, dorosłych, przedefiniowania swoich ról. Bibliotekarz przestaje być jedynie kustoszem zbiorów, a staje się przewodnikiem po procesach społecznych. W tym modelu to słuchanie staje się ważniejsze niż wygłaszanie prelekcji, inspirowanie zastępuje pouczanie, a doświadczanie pozwala młodym ludziom kształtować kompetencje miękkie i wyciągać wnioski z popełnianych błędów.

„Biblioteka wspierająca obywatelskość to taka, która daje głos tym, których rzadko się słucha”.

Nie bójmy się „trudnej” młodzieży ani „trudnych” pytań. To właśnie z nich wykuwa się świadome i dojrzałe społeczeństwo. Dawanie młodym ludziom realnego wpływu na ich otoczenie to najprostsza droga do budowania silnej tożsamości społecznej i głębokiego zrozumienia mechanizmów rządzących współczesnym światem.

Dziękuję organizatorom za zaproszenie, a uczestnikom za inspirującą wymianę myśli. Wierzę, że stargardzkie „laboratorium postaw” przyniesie wspaniałe owoce w pracy z lokalną społecznością.

zdj. Agnieszka Bogusz/Reneta Osumek