"Czarny łabędź. Jak nieprzewidywalne zdarzenia rządzą naszym życiem" - Nassim Nicholas Taleb

Autor wyjaśnia, dlaczego tak bardzo lubimy myśleć, że wszystko ma swoją jasną przyczynę i skutek-daje nam to bowiem poczucie pewności, że wiemy, co wydarzy się za chwilę. Rzeczywistość bywa jednak przewrotna i czasem zupełnie niespodziewane wydarzenia spadają na nas jak grom z jasnego nieba, wywracając całe nasze życie do góry nogami. Przed ich wystąpieniem wydają się one niemożliwe do przewidzenia, a jednak się dzieją. Co ciekawe, dopiero gdy już się wydarzą, zaczynamy sobie uświadamiać, że przecież były całkiem prawdopodobne- po prostu wcześniej nie potrafiliśmy ich odpowiednio uzasadnić. Doskonałym przykładem takiego Czarnego Łabędzia była pandemia, która dobitnie udowodniła, jak bardzo nieprzewidywalny jest nasz świat.

Warto zachować czujność, ponieważ wyciąganie wniosków wyłącznie z przeszłości wcale nie gwarantuje nam spokojnej i bezpiecznej przyszłości. Najważniejsza lekcja z takich sytuacji jest taka, że o wiele większe znaczenie ma to, czego nie wiemy, niż to, co już wiemy. To z kolei oznacza, że po prostu nie jesteśmy w stanie przewidzieć biegu historii, choć na co dzień zachowujemy się tak, jakbyśmy potrafili czytać w przyszłości. Moje własne obserwacje pokazują zresztą ciekawy trend, coraz rzadziej rozmawiamy o przyszłości, ponieważ decyzje rządzących stały się skrajnie nieprzewidywalne. Dla polityków o wiele wygodniejsza stała się strategia działania tu i teraz. Niestety, takie podejście może sprawić, że Czarne Łabędzie będą pojawiać się jeszcze częściej, bo zupełnie tracimy czujność i nie dopuszczamy do siebie myśli, że coś może pójść nie tak.

Tę skomplikowaną rzeczywistość próbują nam potem tłumaczyć tak zwani eksperci od wszystkiego. W rzeczywistości ich wiedza rzadko przewyższa wiedzę zwykłego człowieka, jedyną ich przewagą jest to, że potrafią niezwykle pięknie i przekonująco opowiadać o świecie. Słuchając ich komentarzy, często łapiemy się na myśli, że powiedzielibyśmy dokładnie to samo, tylko brakuje nam śmiałości albo daru pięknego przemawiania.

Taleb zachęca nas do prostego ćwiczenia: zastanówmy się, co w naszym życiu potoczyło się dokładnie tak, jak to sobie zaplanowaliśmy, zaczynając od wyboru szkoły i zawodu, a kończąc na relacjach z ludźmi. Jeśli choć jedna z tych kluczowych spraw wydarzyła się bez wcześniejszych założeń, a odmieniła Wasz los, to doświadczyliście właśnie efektu Czarnego Łabędzia. Dlatego zamiast trzymać się kurczowo planów, lepiej skupić się na tym, co nieznane, weźmy choćby wielkie odkrycia, które w większości były przecież dziełem czystego przypadku.

Książka ta prowadzi nas przez świat statystyki, prawdopodobieństwa i życiowej niepewności. To jedna z tych pozycji, po których odłożeniu można śmiało powtórzyć znane hasło: wiem, że nic nie wiem. Nie jest to jednak lekka lektura do poduszki, ponieważ wymaga pełnego skupienia i uwagi, a robienie zbyt długich przerw w czytaniu bardzo utrudnia jej zrozumienie. Sama przekonałam się o tym na własnej skórze, gdy będąc w połowie książki, po dłuższym odłożeniu jej na półkę, musiałam wrócić do pierwszej strony, aby na nowo wejść w specyficzny tok myślenia autora.